ARTPLAY
Digital Press · 04.02.2018 · Interview by Mania Zousi
Νάνα Παπαδάκη: Η Ελλάδα του σήμερα αναπνέει στο «Κάτω απ’ τον ίσκιο του βουνού»
Δυο αγαπημένα της αποσπάσματα επιλέγει από το έργο του Γιάννη Ρίτσου «Κάτω απ’ τον ίσκιο του βουνού» που ανεβαίνει από τις 17 Φεβρουαρίου και κάθε Σάββατο και Κυριακή στο Α Small Argo full of Art, η Νάνα Παπαδάκη, εξηγώντας στο artplay.gr τον λόγο που τα ξεχωρίζει:
«Καλοκαιριάτικα εγκλήματα μέσα σε μια τρομερή φωτεινότητα, που μου φαινόταν ακόμη πιο τρομερή καθώς την συλλογιζόμουν μες απ’ τη σκοτεινή μου κρύπτη- ια φωτεινότητα που όλα θα τα ’δειχνε ανελέητα, ασήμαντα, ανύπαρκτα.»
Αυτό το απόσπασμα ίσως να συμπυκνώνει μια αίσθηση, η οποία οδηγεί και στο αμέσως επόμενο απόσπασμα, στο οποίο συναντούμε σχεδόν την Ελλάδα του σήμερα, στο οποίο η ηρωίδα «λογαριάζει τις προμήθειές της σε μικρότερες δόσεις για μακρύτερο χρόνο» και μέσα σ’ αυτή «την προσοχή και την προφύλαξη» ο χρόνος μοιάζει να καταργείται, η μνήμη να βαθαίνει και να χάνεται «μέσα σε μια ενιαία, κουρασμένη ευτυχία ή δυστυχία».
«Αυτά, όχι τόσο στην αρχή μήτε αργότερα — κάτι ενδιάμεσο· όλη η φροντίδα μου ήτανε να επιτηρώ τις κινήσεις μου μη γίνω αντιληπτή, να λογαριάζω κάθε μέρα τις προμήθειές μου σε μικρότερες δόσεις για μακρύτερο χρόνο. Κι ο χρόνος, μέσα σ’ αυτή την προσοχή και προφύλαξη, προεκτεινόταν απέραντος, διέσχιζε το χρόνο, καταργούσε το χρόνο. Μια αόριστη γνώση ταυτιζόταν σιωπηλά με την αίσθηση, βάθαινε ατέλειωτα, χανόταν· οι αναμνήσεις διαλύονταν κι έμενε μονάχα η μνήμη κενή κι ανεμπόδιστη, λησμονημένη κι αυτή απ’ τις πολλές αναγνωρίσεις, όπως ο χτύπος δεν ακούγεται πια απ’ τις συχνές επαναλήψεις, ο σφυγμός, η αναπνοή, το ρολόι — μια σιωπηλή ομοιομορφία, πλούσια και αδιάφορη μέσα σε μια ενιαία, κουρασμένη ευτυχία ή δυστυχία.»
Νιώθω ότι η Ελλάδα του σήμερα αναπνέει σ’ αυτά τα δύο αποσπάσματα, που διαδέχονται το ένα το άλλο. Ένα βίωμα κοινό για τους περισσότερους από εμάς, τα τελευταία αρκετά χρόνια, η σταδιακή εξάρθρωση των σχέσεων, της πίστης, του ψυχισμού μας, μια υλική πραγματικότητα ανελέητη κι ένα φως επίσης τρομερό που όλα τα δείχνει ταυτόχρονα ασήμαντα και ανύπαρκτα. Το βίωμα αυτό, όμως, μες απ’ τη γραφή, τις εικόνες και τη στοχαστική ζωντάνια που χαρίζει ο Ρίτσος στην ηρωίδα του, εκτοξεύεται σε έναν ψυχικό χώρο που μπορεί παρ’ όλα αυτά να τα χωρέσει, μαζί και την ηρωίδα κι εμάς και τους δικούς μας ανθρώπους. Ο μοναχικός τόπος απ’ τον οποίο μιλάει αποδεικνύεται λυτρωτικός και χαρίζει στη σιωπή που την κυκλώνει νόημα για να σπαρθούν οι λέξεις κι ο απόηχός τους στο μέλλον. Κι εδώ θα χρησιμοποιήσω έναν άλλον στίχο του Ρίτσου που λέει: «Η κάθε λέξη είναι μια έξοδος, για μια συνάντηση πολλές φορές ματαιωμένη και τότε είναι μια λέξη αληθινή, σαν επιμένει στη συνάντηση». Ο στίχος αυτός δεν ανήκει στο κείμενο, όμως η γνησιότητα του αισθήματος νιώθω ότι μας ακολουθεί μέχρι τώρα, δεν έχει χαθεί και διατρέχει όλη μου την αντιμετώπιση της παράστασης, καθώς και την πίστη μου στο κείμενο αυτό και τη σημασία του στις μέρες μας.
