Κulturosupa
Digital Press · 18.05.2026 · Interview by Ioannis Tsiroglou
Η Νάνα Παπαδάκη στο Kulturosupa: «Το θέατρο είναι μια γυμνή εξομολόγηση που αγγίζει την τραγικότητα»
Το αριστουργηματικό και βαθιά αυτοβιογραφικό «Έργο δύο προσώπων» του κορυφαίου Αμερικανού συγγραφέα Τενεσί Ουίλιαμς συνεχίζει την απόλυτα επιτυχημένη του πορεία, ετοιμάζοντας μια μεγάλη περιοδεία το 2026 σε επιλεγμένους σταθμούς της Ελλάδας (Κρήτη, Πάτρα, Θεσσαλονίκη), ενώ ήδη βρίσκεται σε τροχιά για τις ΗΠΑ.
Η παράσταση, που τελεί υπό την αιγίδα του Ελληνικού Ινστιτούτου Πολιτιστικής Διπλωματίας των ΗΠΑ, μεταφέρει το κοινό σε ένα άδειο θέατρο, όπου δύο αδέλφια και ηθοποιοί, ο Φελίς και η Κλαιρ, εγκαταλελειμμένοι από τον θίασό τους, παίζουν ένα έργο που καθρεφτίζει την ίδια τους τη ζωή.
Με αφορμή αυτή τη σκηνική συνάντηση, η πολυπράγμων Νάνα Παπαδάκη, η οποία υπογράφει τη σκηνοθεσία και κρατά έναν εκ των δύο πρωταγωνιστικών ρόλων, μιλάει στο Kulturosupa για την ευθραυστότητα του κειμένου, το αιώνιο παιχνίδι ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα, αλλά και τις γυμνές ερμηνείες που μετατρέπουν τη σκηνική πράξη σε μια βαθιά εσωτερική εξομολόγηση.
- Ο Τενεσί Ουίλιαμς θεωρούσε αυτό το έργο ως το πιο προσωπικό του. Τι είναι αυτό που κάνει το συγκεκριμένο κείμενο τόσο «δικό του» και πώς μεταφέρεται αυτή η εσωτερική κραυγή στη σκηνή;
Νομίζω ότι η αποτύπωση της σχέσης του με την αδελφή του, ως το μοναδικό πλάσμα που μπορούσε να τον κατανοήσει, είναι αυτή που καθιστά το έργο τόσο προσωπικό, καθώς και η σχέση του με την υποτιθέμενη επιτυχία, η οποία σε αυτό το σημείο της ζωής του είχε χαθεί. Αυτό που τον πονούσε, όμως, κυρίως, ήταν ότι είχε χαθεί η συνείδηση των ανθρώπων. Όπως και στην εποχή μας. Κυνηγάμε την επιτυχία και χάνουμε τη συνείδηση μας. Τέλος, η κραυγή δεν είναι κάτι στατικό ή κάτι που μπορεί να γίνει εικόνα ή ήχος, είναι η ζωή που πρέπει να φέρουν αυτά τα δύο πλάσματα επί σκηνής. Πρέπει να είναι ικανά να πονέσουν για τον κόσμο.
- Πώς είναι η εμπειρία του να σκηνοθετείτε τον εαυτό σας, ειδικά σε ένα έργο που πραγματεύεται ακριβώς αυτό: δύο ηθοποιούς που παίζουν ένα έργο μέσα στο έργο;
Έχω την αίσθηση ότι δεν θα μπορούσα να μπω υποκριτικά, τόσο βαθιά, στον κόσμο του έργου, εάν δεν με απασχολούσε το πώς θα αποφύγω να χρησιμοποιήσω σκηνοθετικές ευκολίες. Όσο αποφάσιζα να αφαιρώ, τόσο το σύμπαν του έργου εισχωρούσε μέσα μου και ψήλωνε σαν τα ηλιοτρόπια του έργου. Αναγκάστηκα να βρω έναν εσωτερικό ήλιο για να τα κρατήσω ζωντανά. Εξάλλου το έργο συμβαίνει σε τόσα επίπεδα, ώστε όσο πιο πολύ ανοίγεις το μυαλό σου, τόσο πιο βαθιά μπαίνεις στον πυρήνα των ηρώων.
- Συνεργάζεστε με τον Βαγγέλη Παπαδάκη σε ένα έργο που ο συγγραφέας το έγραψε και το ξαναέγραψε για δέκα χρόνια. Πώς δουλέψατε τη μεταξύ σας χημεία για να αποδώσετε τους δεσμούς των δύο αδερφών;
Ήταν κάτι το οποίο προέκυπτε στην πορεία της εργασίας μας, κυρίως, επειδή δουλέψαμε με απόλυτο σεβασμό στην υποκριτική λειτουργία και τη σημασία της στο συγκεκριμένο έργο. Έπρεπε να είμαστε και οι δύο δημιουργικοί και απόλυτα ζωντανοί επί σκηνής, χωρίς να φαίνεται ότι παίζουμε ρόλους. Έπρεπε να βρούμε μια ζώνη ειλικρινούς λειτουργίας και επικοινωνίας, επί σκηνής, όπου όλα τα υπαρξιακά ενδεχόμενα να είναι πιθανά, χωρίς όμως να παίζουμε κάτι. Έπρεπε να είμαστε απόλυτα εξαρτημένοι ο ένας απ’ τον άλλον στη σκηνή, όπως τα δύο αδέλφια, εύθραυστοι και οργανωμένοι, ταυτόχρονα. Σαν να μην υπάρχει σκηνοθεσία, έργο, θεατές. Όπως στο πραγματικό «Έργο Δύο Προσώπων» του Τενεσί Ουίλιαμς. Να μην πρόκειται για επίδειξη δεξιοτεχνίας, αλλά για ύστατη ανάγκη για ζωή.
- Το έργο ακροβατεί ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα. Πόσο επίκαιρο είναι σήμερα το ερώτημα για το πού τελειώνει ο ρόλος και πού αρχίζει η ζωή;
Ζούμε σε μια εποχή όπου η πραγματικότητα λείπει. Έχει εξοριστεί σε έναν τόπο τεχνητό, φανταστικό, πλαστό, που θεωρείται πραγματικός, πιο πραγματικός απ’ την ίδια την πραγματικότητα. Αλλά και η φαντασία θεωρείται πλέον περιττή και γραφική. Οι άνθρωποι είμαστε μηχανές κέρδους, συμφέροντος, κυνισμού, ειρωνείας και αυτή είναι, υποτίθεται, η μόνη πραγματικότητα. Η αλήθεια, όμως, είναι πολύ πιο σύνθετη.
- Στην υπόθεση, ο θίασος εγκαταλείπει τον Φελίς και την Κλαιρ. Λειτούργησε αυτή η συνθήκη ως αλληγορία για τη μοναξιά του καλλιτέχνη ή τη θέση του θεάτρου στην κοινωνία;
Νομίζω ότι κάθε άνθρωπος που διαφέρει, νιώθει μόνος. Δεν διαφέρουν μόνον οι καλλιτέχνες απ’ τους άλλους ανθρώπους. Και ανάμεσα στους καλλιτέχνες μπορεί κανείς να νιώθει μόνος, επειδή είναι πολύ διαφορετικός απ’ αυτό που θα αποκαλούσαμε μέσο όρο.
- Η παράσταση τελεί υπό την αιγίδα του Ελληνικού Ινστιτούτου Πολιτιστικής Διπλωματίας των ΗΠΑ. Πώς αισθάνεστε που μια ελληνική προσέγγιση σε έναν Αμερικανό κλασικό προκαλεί το ενδιαφέρον στην πατρίδα του συγγραφέα;
Είναι πολύ ενθαρρυντικό και συγκινητικό, κυρίως γιατί πρόκειται για ένα τόσο προσωπικό έργο του κορυφαίου Αμερικανού συγγραφέα. Νομίζω ότι η εξοικείωσή μας με την τραγωδία βοηθά στο να προσεγγίσουμε τον πυρήνα χωρίς να τρομάξουμε ή να «ψυχολογικοποιήσουμε» παναθρώπινα ζητήματα.
- Επιλέξατε την εκδοχή που ενέκρινε ο ίδιος ο Ουίλιαμς. Τι το ιδιαίτερο έχει αυτή η γραφή σε σχέση με τις προηγούμενες απόπειρές του;
Πλέον είναι η μοναδική που να παρασταθεί και νομίζω ότι διαφέρει ως προς το βάθος στο οποίο φτάνει κρατώντας εκείνη τη δοσολογία χιούμορ και σκληρότητας που βοηθά να έρθει στο φως ο ευαίσθητος πυρήνας του έργου.
- Μετά την Αθήνα, η παράσταση ταξιδεύει στην επαρχία και τη Θεσσαλονίκη. Πιστεύετε ότι το κοινό της περιφέρειας προσλαμβάνει διαφορετικά την «ποιητική πνοή» του Ουίλιαμς;
Κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός. Ακούσαμε υπέροχα σχόλια και παρατηρήσεις και καταλαβαίνουμε πόση ανάγκη υπάρχει για αυτή την «ποιητική πνοή» όχι μόνο στα θεατρικά έργα, αλλά και στις ζωές των ανθρώπων.
- Η εταιρία σας μετρά ήδη οκτώ παραγωγές. Ποιο είναι το καλλιτεχνικό όραμα που συνδέει όλες τις επιλογές σας από την ίδρυσή της μέχρι σήμερα;
Το «Έργο Δύο Προσώπων» του Ουίλιαμς είναι το πρώτο μη ελληνικό έργο που παρουσιάζουμε. Όμως και πάλι, με κάποιον τρόπο, ο τραγικός πυρήνας, ο κόσμος των σκιών του Πλάτωνα είναι παρών. Κι αυτό το λέω γιατί, μέχρι στιγμής, είχαμε παρουσιάσει αποκλειστικά ελληνικά έργα, τα οποία υπεραγαπώ. Συνήθως εστίαζα, επίσης, στη γυναίκα, στην πνευματικότητα και στη σεξουαλικότητά της, κάτι που νομίζω, όμως, ότι αναδεικνύεται και στη δική μας παράσταση, μιας και δεν παίζω ένα κορίτσι, αλλά μια γυναίκα τραυματισμένη.
- Έχετε αποσπάσει οκτώ διεθνή βραβεία και συμμετείχατε πρόσφατα στη Μπιενάλε του Περού. Πόσο σημαντικός είναι ο διάλογος με το εξωτερικό για έναν Έλληνα δημιουργό;
Πολύ σημαντικός, ειδικά όταν, πολλές φορές, οι προσπάθειές μας δεν ενισχύονται όσο θα έπρεπε ή θα ήταν το φυσιολογικό. Αυτό δεν αφορά μόνο στην τέχνη, αλλά σε κάθε τομέα της ζωής μας. Η ταινία μας απέσπασε, όντως, πολλά βραβεία και θυμάμαι ότι την ίδια μέρα που ένα μικρό φεστιβάλ στην Ελλάδα δεν μας δέχτηκε καν, εμείς παίρναμε πρώτο βραβείο σε ένα φεστιβάλ στο εξωτερικό.
- Πρόσφατα σας είδαμε στο «Κάτω απ’ τον ίσκιο του βουνού». Υπάρχει κάποιος κοινός τόπος ανάμεσα στον ποιητικό λόγο του Ρίτσου και την ευαισθησία των ηρώων του Τενεσί Ουίλιαμς;
Εξαιρετική ερώτηση. Και τα δύο είναι έργα που παρουσιάζονται σπάνια στη σκηνή. Είναι σχεδόν αδύνατον να παιχτούν με έναν συμβατικό τρόπο. Πρέπει να βρεις ένα πολύ προσωπικό δρόμο να εισέλθεις στον πυρήνα τους και να τα κάνεις δικά σου. Κοινός τόπος για εμένα ήταν η άμετρη ευαισθησία τους, είτε αυτή δανείζεται τον κόσμο των λέξεων είτε αυτόν της σιωπής.
- Ηθοποιός, σκηνοθέτις και συγγραφέας. Σε ποιον από αυτούς τους ρόλους νιώθετε ότι «αναπνέετε» πιο ελεύθερα ή μήπως η μία ιδιότητα τροφοδοτεί αναπόφευκτα την άλλη;
Η μία ιδιότητα τροφοδοτεί την άλλη. Σκέπτομαι με το σώμα μου και δεν μπορώ να ακολουθήσω μιαν ιδέα ή οτιδήποτε εάν δεν την επαληθεύσω με τα ίδια μου τα σπλάχνα. Αναπνέω ελεύθερα όπου μπορώ να είμαι εγώ.
- Υπάρχουν συζητήσεις για περιοδεία στην Αμερική την επόμενη άνοιξη. Τι σημαίνει για εσάς η προοπτική να παρουσιάσετε Ουίλιαμς στα γενέθλιά του, στη χώρα του;
Η προοπτική αυτή μας τιμά και μας χαροποιεί και αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία να ταξιδέψουμε, ακόμη πιο βαθιά, μέσα στον κόσμο του έργου, που τόσες όμορφες εκπλήξεις μας επιφύλαξε.
- Μετά από τόσες παραγωγές και διεθνείς συμμετοχές, τι είναι αυτό που σας κρατά ακόμα «πεινασμένη» για νέες προκλήσεις στο ελληνικό θέατρο;
Η αγωνία μου και η έγνοια μου για τους ανθρώπους. Δεν μπορώ να δεχτώ αυτό που θέλουν να μας κάνουν να πιστέψουμε ότι είμαστε.
- Τι ακολουθεί μετά το «Έργο Δύο Προσώπων»; Υπάρχει κάποιο κείμενο ή κάποιος δημιουργός που αποτελεί απωθημένο για τις επόμενες παραγωγές της Μαλντορόρ;
Υπάρχουν ελληνικά έργα που θα ήθελα να σκηνοθετήσω, κάποια κλασσικά έργα που θα ήθελα, κυρίως, να παίξω και, κάποια στιγμή, θέλω να προσεγγίσω, σκηνοθετικά, την αρχαία τραγωδία την οποία μελετώ όσο πιο πολύ μπορώ. Κατά καιρούς παθιάζομαι με κάποια κείμενα, αλλά, ως συνήθως, ο χρόνος θα αποφασίσει ή, ίσως, κάτι ακόμη πιο μεγάλο και βαθύ.
